Praktycznie każda osoba, która planuje zaciągnąć kredyt słyszała coś o BIKu. Wielu kredytobiorców jak ognia wystrzega się zaciągania jakichkolwiek zobowiązań finansowych bojąc się o to, że zostaną wpisani do bazy i znajdą się przez to na tajemniczej „czarnej liście”. Wokół bazy Biura Informacji Kredytowej narosło wiele mitów i półprawd, co wynika przede wszystkim z niewiedzy w zakresie finansów, dlatego zanim zdecydujesz się iść do banku po kredyt to warto zapoznać się z poniższym poradnikiem o BIK, z którego dowiesz się jakie informacje gromadzą rejestry i jak sprawdzić zadłużenie.

Co to jest BIK?

Biuro Informacji Kredytowej jest to przedsiębiorstwo założone przez Związek Banków Polskich oraz kilka największych banków komercyjnych, a jego głównym obszarem działania jest gromadzenie, integrowanie oraz udostępnianie innym podmiotom historii obsługi zaciągniętych zobowiązań finansowych w bankach, SKOKach oraz w firmach pożyczkowych (parabankach). Baza prowadzona przez BIK jest ogólnodostępna i każdy kredytobiorca może wykupić raport na swój temat wchodząc na stronę główną biura (www.bik.pl).

Należy podkreślić, że o tym jakie informacje gromadzi BIK decydujemy tylko i wyłącznie my sami, zaciągając zobowiązanie i obsługując je terminowo, bądź nie opłacając rat zgodnie z harmonogramem. Banki i inne instytucje udzielające pożyczek, mają obowiązek zasilać bazę Biura Informacji Kredytowej w dane dotyczące każdego zobowiązania, tak więc jeśli zaciągamy takie zobowiązanie jak: kredyt hipoteczny, kredyt gotówkowy, kartę kredytową, limit odnawialny bądź poręczamy komuś jego zobowiązanie finansowe to informacje te muszą znaleźć się w bazie prowadzonej przez BIK, aby każdy bank miał wiedzę na temat potencjalnego ryzyka z jakim wiąże się udzielenie kredytu.

Należy również dodać, że o tym jakie dane gromadzi BIK decyduje forma finansowania którą zdecydowaliśmy się zaciągnąć, tak więc zaciągając zobowiązanie w banku, SKOKu lub parabanku, do bazy BIK zostaną wysłane następujące informacje:

rodzaj zobowiązania (kredyt hipoteczny, kredyt gotówkowy, limit, karta, pożyczka pozabankowa itp.)

kwota pierwotnie zaciągniętego kredytu/pożyczki,

data podpisania umowy,

czas trwania zobowiązania,

wysokość aktualnego salda zadłużenia,

wysokość raty,

historia spłaty KAŻDEJ raty.

Jak czytać raport BIK?

Decydując się na sprawdzenie swojej historii w bazie BIK przed zaciągnięciem kredytu hipotecznego bądź kredytu firmowego, należy również wiedzieć jak czytać pozyskany raport. Przede wszystkim najważniejsza informacja to ocena punktowa – w najnowszych raportach możliwe jest, aby uzyskać od 0 do 100 punktów. Scoring ten wynika w głównej mierze z tego ile mamy kredytów oraz czy występują jakiekolwiek opóźnienia w płatnościach raty, a im wyższa jest nasza ocena, tym większe prawdopodobieństwo, że uzyskamy z banku decyzję pozytywną (przy założeniu, że posiadamy zdolność kredytową i transakcja zostanie pozytywnie zaopiniowana przez analityków banku). Oczywiście ocena BIK to nie tylko zaciągnięte kredyty - oprócz terminowości liczą się również takie informacje jak wykorzystanie limitów kart kredytowych oraz kredytów odnawialnych. Zgodnie z modelem ryzyka Biura Informacji Kredytowej, jeśli posiadasz limity/karty i wykorzystujesz je prawie w całości, to rośnie ryzyko, że możesz mieć problem ze spłatą swoich zobowiązań w przyszłości i będzie to miało odzwierciedlenie w niższej ocenie punktowej.

Również zapytania mogą mieć istotny wpływ na ostateczny wynik punktowy raportu; częste dopytywanie się w bankach o kredyt może mieć bardzo zgubny wpływ dla przyszłego kredytobiorcy, ponieważ każdą próbę zaciągnięcia zobowiązania, która w bliższej przyszłości nie staje się kredytem algorytm BIK traktuje jak odmowę, co znajduje odzwierciedlenie w niższym scoringu. Warto więc nie odwiedzać zbyt często banków bez wyraźnej potrzeby, ponieważ zdarzają się sytuacje, że bank może odrzucić nawet wzorowego klienta z powodu złożenia zapytań o kredyt w 6 instytucjach na przestrzeni ostatnich 12 miesięcy. Co istotne możliwe jest usunięcie zapytań z BIK – aby tego dokonać należy poprosić bank o zaprzestanie przetwarzania naszych danych i niewysyłanie ich do bazy BIK. Cofnięcie zgody na przetwarzanie danych powinno usunąć wpis i podwyższyć naszą ocenę punktową.

Kolejną istotną rzeczą z informacji jakie gromadzi BIK, a jakie mogą być istotne z punktu widzenia oceny punktowej jest doświadczenie w obsłudze kredytów. Czysto teoretycznie, banki bazują na modelach matematycznych i na statystyce, więc im dłużej spłacamy jakieś zobowiązanie bez jakichkolwiek opóźnień, tym większa jest szansa, że algorytm zaprognozuje takie samo zachowanie w przyszłości i poprzez ocenę punktową zarekomenduje naszą osobę do banków jako rzetelnego kredytobiorcę.

Gdzie dostane kredyt jak jestem w biku?

Bycie w BIKu jest nieuniknione jeśli kiedykolwiek zetknęliśmy się z systemem finansowym w Polsce i zaciągaliśmy zobowiązania kredytowe w kraju. Problem pojawia się w momencie, kiedy pojawiają się opóźnienia w płatności raty, ilość zapytań do różnych instytucji lawinowo rośnie, a nasza punktacja pikuje ostro w dół. Aby dowiedzieć się, gdzie można dostać kredyt z negatywnym wpisem do BIK, należy w pierwszej kolejności ustalić co to za wpis, jakiej kwoty dotyczył i czy został on już zamknięty. Niestety, ale posiadając aktywny wpis informujący o bieżącym zadłużeniu i zaległościach w racie, żaden bank nie będzie chciał udzielić kredytu ani pożyczki. Dlatego za wszelką cenę należy unikać takich sytuacji stosując takie rozwiązania jak wakacje kredytowe, kredyt konsolidacyjny czy restrukturyzacja kredytu.

Na szczęście BIK jest bazą, gdzie informacje nie będą przetwarzane przez wieczność – o tym jak długo jest się w BIK decydują regulacje prawne, więc zaciągając zobowiązanie udzielamy zgody na przetwarzanie informacji na temat kredytu przez okres 5 lat. Niemniej jednak możemy wyczyścić BIK z niektórych wpisów, o ile opóźnienia w spłacie raty nie wyniosły więcej niż 60 dni. W innym przypadku (opóźnienie większe niż 2 miesiące) informacja o kredycie będzie widniała w bazie przez okres 60 miesięcy począwszy od daty zamknięcia zobowiązania. Podobnie można wyczyścić bik po upadłości konsumenckiej – choć w tym przypadku bardziej możemy mówić o „samooczyszczeniu”, ponieważ po 5 latach każdy negatywny wpis będzie można z sukcesem usunąć, żądając zaprzestania dalszego przetwarzania naszych danych.